Podatnik w podatku u źródła, cz. 1: zasady ogólne

Podatek u źródła – pobór i możliwe preferencje

Pod pojęciem zryczałtowanego podatku u źródła (z ang. WHT, withholding tax) kryje się pobierany przez płatnika, mającego siedzibę, miejsce zamieszkania lub tzw. zagraniczny zakład na terytorium Polski – podatek od określonych typów należności wypłacanych na rzecz nierezydentów.

Zgodnie z art. 21 i art. 22 ustawy o CIT, opodatkowaniu podatkiem u źródła podlegają:

Ze stawką 20%:

• należności z odsetek,
• należności z praw autorskich, praw pokrewnych, praw do użytkowania urządzenia przemysłowego w tym także środka transportu, urządzenia handlowego lub naukowego, za informacje związane ze zdobytym doświadczeniem w dziedzinie przemysłowej, handlowej lub naukowej (know-how),
• opłaty za usługi widowiskowe.

Ze stawką 10%:

• należności za usługi niematerialne: doradczych, księgowych, badania rynku, usług prawnych, usług reklamowych, zarządzania i kontroli, przetwarzania danych, usług rekrutacji pracowników i pozyskiwania personelu, gwarancji i poręczeń oraz świadczeń o podobnym charakterze,
• transport morski lub lotniczy.

Ze stawką 19%:

• dywidendy i inne przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych.

Podatek u źródła – terminy i deklaracje

Termin na pobór podatku i wpłatę do urzędu skarbowego wynosi – do 7 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym zostały wypłacone należności (np. za usługi niematerialne).

W przypadku poboru i zapłaty podatku do obowiązków należy również przygotowanie następujących dokumentów:

• IFT-2R – informacja o wysokości przychodu (dochodu) uzyskanego przez podatników podatku CIT, którzy nie mają siedziby lub zarządu na terytorium polski, informacje obowiązkowo składa się w terminie do końca trzeciego miesiąca roku następującego po roku podatkowych, w którym powstał obowiązek zapłaty podatku,
• CIT-10Z – deklaracja o wysokości pobranego przez płatnika podatku u źródła (dla osób prawnych) od dochodów (przychodów) osiągniętych przez nierezydentów (podatników niemających siedziby lub zarządu na terytorium Polski), deklaracje składa się do końca pierwszego miesiąca roku następującego po roku podatkowym, w którym nastąpił obowiązek podatkowy.

Zarówno IFT-2R jak i CIT-10Z składa się do Lubelskiego Urzędu Skarbowego w Lublinie (jest to dedykowany do spraw podatku u źródła organ podatkowy).

Podatek u źródłą – preferencje w opodatkowaniu

W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że wobec zasad określonych w ustawie o CIT – tj. w zakresie opodatkowania i poboru podatku należy również uwzględnić treść ratyfikowanych umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania zawartych przez Polskę z innymi krajami (jest to szczególnie ważne, ponieważ poszczególne umowy mogą wprowadzać zwolnienie lub obniżoną stawkę podatku).

Jeśli chodzi o przychody pasywne (tj. należności licencyjne, odsetki i dywidendy), ustawodawca wprowadził możliwość skorzystania ze zwolnienia od tych płatności po spełnieniu określonych przesłanek – pod warunkiem, że transakcja odbywa się pomiędzy podmiotami powiązanymi z UE lub EOG (w przypadku dywidend – mogą to być również transakcje z nierezydentem, który podlega opodatkowaniu w Konfederacji Szwajcarskiej).

Dla tych przychodów można również zastosować preferencyjną stawkę podatek u źródła przewidzianą w odpowiedniej umowie o unikaniu podwójnego opodatkowania – pod warunkiem udokumentowania rezydencji podatkowej podatnika na rzecz, które są wypłacane należności za pomocą certyfikatu rezydencji (wydanej przez odpowiedni organ podatkowy).

Z kolei, jeśli chodzi o usługi niematerialne, to na gruncie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania są one zaliczane do kategorii zysków przedsiębiorstw. Zasadą jest, że należności z zysków przedsiębiorstw w typowej umowie o unikaniu podwójnego podatkowania są opodatkowane w drugim Państwie (Państwie rezydencji podmiotu otrzymującego należności). Stąd też, jeśli zostanie udokumentowana rezydencja podatkowa za pomocą certyfikatu rezydencji, można skorzystać z całkowitego zwolnienia z podatku u źródła usług niematerialnych w Polsce – przy ich wypłacie – będą one opodatkowane w drugim Państwie.

Należy podkreślić, że zarówno w przypadku stosowania preferencyjnych zasad przewidzianych w umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania, jak i w przypadku zwolnień ustawowych płatnik jest zobowiązania do należytej staranności (na gruncie podatek u źródła odnosi się to w szczególności do weryfikacji otrzymanych dokumentów ze stanem faktycznym, weryfikacji rezydencji podatkowej odbiorcy praz weryfikacji statusu rzeczywistego właściciela).

Obowiązkowy pobór i mechanizm pay and refund

W przypadku przychodów pasywnych (tj. odsetek, należności licencyjnych i dywidend) przewidziany został dodatkowy mechanizm – pay and refund. Określa on obowiązek poboru i zapłaty podatku u źródła w sytuacji, kiedy zostanie przekroczony limit 2 mln zł należności w jednym roku podatkowym przez płatnika. W takiej sytuacji nawet jeśli spełnione są przesłanki do zwolnienia ustawowego lub preferencji przewidzianych w umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania – obligatoryjnie należy pobrać podatek i wpłacić do urzędu skarbowego (etap „pay”).

Następnie, po spełnieniu okoliczności dla konkretnej preferencji lub zwolnienia – zawnioskować do urzędu o zwrot podatku (etap „refund”).

Istnieje również możliwość niepobrania podatku w momencie przekroczenia limitu – w następujących sytuacjach:

• uzyskano opinie o stosowaniu preferencji w podatku u źródła,
• przedłożono oświadczenie płatnika o posiadaniu dokumentów i spełnienia przesłanek do niepobrania podatku.

Uzyskanie opinii o stosowaniu preferencji z podatku u źródła bądź też złożenie oświadczenia płatnika pozwoli na zwolnienie z mechanizmu pay and refund, pozwala to na szybszą procedurę pozwalającą na niepobranie i zachowanie kwoty podatku.