30 kwietnia 2026

Poradnik VAT, cz. 2: stawki VAT w Polsce

Polskie przepisy podatku VAT wynikają z implementacji dyrektywy unijnej 2006/112/WE – która określa zasady konstruowania zasad opodatkowania VAT w Państwach UE. Na podstawie zasad i wymogów określonych w tej dyrektywie zostały określone stawki VAT w polskiej ustawie o VAT. Państwa członkowskie są zobowiązane do wprowadzenia podstawowej stawki podatku (liczonej jako procent od podstawy opodatkowania) i musi ona być jednolita zarówno dla dostaw towarów, jak i dla świadczenia usług. Dyrektywa VAT określa, że podstawowa stawka VAT nie może być niższa niż 15%.

Przepisy unijne pozwalają na wprowadzenie dodatkowych, niższych stawek VAT. Państwa członkowskie mogą stosować do dwóch stawek obniżonych, przy czym stawki te nie mogą być niższe niż 5% i mogą być stosowane wyłącznie do dostaw towarów i świadczenia usług wymienionych w załączniku III do dyrektywy VAT. Państwa członkowskie mogą stosować stawki obniżone do dostaw towarów lub świadczenia usług ujętych w maksymalnie 24 punktach w załączniku III dyrektywy.

Ponadto w państwach członkowskich można stosować jedną stawką minimalną, niższa niż 5% oraz zwolnienie z prawem do odliczenia VAT – wobec dostaw towarów lub świadczenia usług ujętych w maksymalnie 7 punktach wskazanych w załączniku III do dyrektywy VAT (wobec konkretnych punktów wymienionych w załączniku). Jednocześnie niższych stawek i zwolnień nie można stosować wobec usług świadczonych drogą elektroniczną (z pewnymi wyjątkami wymienionymi w załączniku III).

Stawki VAT podatkowe w Polsce

Polska wprowadziła stawkę podstawową na poziomie 22% (art. 41 ustawy o VAT) – niemniej została ona czasowo podniesiona do stawki 23% (i nadal ona obowiązuje).

Wprowadzono również dwie obniżone stawki VAT:

• 8% stawka podatku stosowana dla wybranych towarów i usług – jak np. książki, gazety, drukowanie, budowa, remont, dostawa, modernizacja, termomodernizacja, produkty lecznicze. Przy czym należy zwrócić uwagę, że jest to stawka podatku tymczasowo podwyższona z 7% (analogicznie jak w przypadku stawki 23%).
• 5% stawka podatku stosowana dla wybranych towarów – jak np. produkty spożywcze, artykuły dziecięce, artykuły higieny.

Wprowadzono również stawkę 0% VAT, która jest przewidziana dla wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów oraz dla eksportu towarów, a także dla towarów wymienionych w załączniku 8 (serwery, monitory, zestawy komputerów stacjonarnych, drukarki, skanery, urządzenia komputerowe dla pism Braille’a, urządzenia do transmisji danych cyfrowych – np. switche sieciow, pod warunkiem, że jest to dostawa sprzętu dla placówek oświatowych oraz dla organizacji humanitarnych, charytatywnych lub edukacyjnych, w celu dalszego nieodpłatnego przekazania placówkom oświatowym).

Istnieje również stawka podatku zw – przewidziana jest w przypadku świadczenia usług zwolnionych przedmiotowo z podatku VAT oraz w przypadku podatników korzystających ze zwolnienia podmiotowego (do limitu 240 000 zł).

Szczególne przepisy w zakresie stawek VAT

W ustawie o VAT przewidziano również procedury szczególne, w ramach których określone są specjalne stawki VAT.

1. Drobni podatnicy świadczący usługi taksówek osobowych mają możliwość skorzystania z ryczałtowej stawki 4% podatku (stawku podatku terminowo podniesiona z 3%).
2. Rolnicy ryczałtowi mogą skorzystać z prawa do otrzymania od nabywcy zwrotu zryczałtowanego podatku w wysokości 7%. Podobnie jak w przypadku taksówek – jest to stawka czasowo podwyższona przez ustawodawcę z 6,5%.

Rola klasyfikacji statystycznych w przypadku ustalania właściwej stawki podatku

W celu określenia właściwej stawki VAT dla danej czynności podlegającej opodatkowania, stosuje się klasyfikacje statystyczne – Nomenklaturę Scaloną (kody CN) oraz Polską Klasyfikację Wyrobów i Usług (PKWiU). Na ich podstawie określa się, czy dany produkt lub usługa podlega opodatkowaniu podstawową stawką VAT, czy możliwe jest stosowanie obniżonych stawek bądź zwolnienia z VAT.

Ponadto w przypadku wątpliwości wobec klasyfikacji towaru lub usługi, istnieje możliwość skorzystania z wniosku o wydanie Wiążącej Informacji Stawkowej (WIS). Wniosek składa się do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. Organ podatkowy wydaje w terminie 3 miesięcy od wpływu wniosku wiążąca decyzje (również dla organów podatkowych), na podstawie której podatnik (wnioskodawca) korzysta ze szczególnej ochrony.