10 marca 2026

Prawo do odliczenia VAT – jak wyrok SUE zmienia zasady

Podatnicy, jeśli wykorzystują towary oraz usługi do czynności opodatkowanych VAT-em, mogą z tytułu nabycia tych usług i towarów odliczyć VAT naliczony. Ustawodawca w art. 86 ust. 10b ustawy o VAT uzależnił moment, w którym można odliczyć VAT od okresu rozliczeniowego, w którym podatnik otrzymał fakturę. Powoduje to, że jednym z czynników pozwalających na odliczenie VAT z faktury jest czynnik czasowy – tj. faktyczne otrzymanie faktury przez nabywcę – nawet jeśli faktura jest wystawiona w ustawowym terminie – dokumentując sprzedaż za miesiąc poprzedni.

W praktyce powoduje to pewne opóźnienie możliwości odliczenia podatku VAT względem drugiej strony transakcji – tj. sprzedawcy, u którego obowiązek podatku powstaje z momencie dostawy towaru lub wykonania usługi (a nie dopiero w momencie udokumentowania transakcji za pomocą faktury).

Odliczenia VAT – przykład

Zgodnie z ustawą o VAT, podatnik ma obowiązek wystawienia faktury dokumentującej sprzedaż (tj. dostawę towarów lub wykonanie usługi) do 15 dnia miesiąca po miesiącu, w którym dokonano transakcji. Jeśli więc – przykładowo, sprzedaż towaru nastąpiła 31 stycznia, fakturę można wystawić np. 2 lutego. Przy czym obowiązek podatkowy powstaje już w styczniu – tak więc podatek VAT należy uwzględnić w styczniowej deklaracji JPK_V7M i wpłacić podatek do 25 lutego.

Po drugiej stronie transakcji – podatnik VAT nabywa i płaci za towar 31 stycznia, natomiast fakturę otrzymuje 2 lutego (w dniu jej wystawienia). Zgodnie z polskimi przepisami, może więc odliczyć VAT dopiero w lutym – składając deklarację JPK_V7M do 25 marca.

Przykład ten obrazuje przesunięcie pomiędzy VAT należnym (po stronie sprzedawcy) a VAT naliczonym (po stronie nabywcy) – mimo, że obowiązek podatkowy dla tej transakcji jest jeden – podatnicy mają inne obowiązki i uprawnienia podatkowe.

Co na to Sąd UE?

Izba Prejudycjalna Sądu UE wypowiedziała się w zakresie polskiego prawa do odliczenia VAT, który może mieć istotne skutki dla polskich podatników. Sąd UE stwierdził, że: „w przypadku, gdy podatnik nie może odliczyć naliczonego VAT związanego z transakcjami dokonanymi w okresie, w którym powstało prawo do odliczenia, mimo że odpowiednie faktury były dostępne w chwili złożenia deklaracji VAT za ten okres, ponosi on tymczasowo ciężar VAT, w związku z czym nie zostaje on całkowicie zwolniony z ciężaru tego podatku, z naruszeniem zasad neutralności VAT i proporcjonalności”. Zdaniem SUE podejście wynikające z polskich przepisów jest sprzeczne z regulacjami dyrektywy VAT, ponieważ nie zapewnia neutralności podatkowej.

Z orzeczenia SUE wynika, że podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku VAT za dany miesiąc, pomimo że fakturę może otrzymać później – pod warunkiem, że będzie posiadał fakturę przed złożeniem deklaracji podatkowej za uprzedni miesiąc.

Na przykładzie: Usługa została wykonana 31 lipca, podatnik (sprzedawca) wystawił fakturę 3 sierpnia i tego samego dnia dostarczył ją do nabywcy. Zgodnie z podejściem prezentowanym przez SUE nabywca ma prawo odliczyć VAT w deklaracji za lipiec, ponieważ otrzymał fakturę przed złożeniem deklaracji za lipiec (tj. do 25 sierpnia). Idąc zgodnie z przepisami – podatnik mógłby odliczyć VAT dopiero w deklaracji sierpniowej (składanej do 25 września).

Jest to o tyle ważny wyrok, że pozwala zachować neutralność (który od samego początku miał być neutralny) i pozwala na szybsze odliczenie podatku VAT przez nabywcę.

Równie ważne jest to, że wyrok będzie miał wpływ zarówno na faktury papierowe i elektroniczne jak i na faktury ustrukturyzowane (wystawione poprzez Krajowy System e-Faktur). Orzeczenie będzie miało istotne znaczenie na procesu odliczenia podatku VAT z faktur zakupowych przez podatników w Polsce.

Należy również pamiętać, że przepisy unijne maja pierwszeństwo przed przepisami krajowy mi w zakresie VAT – stąd też należy również spodziewać się podjęcia przez Ministerstwo Finansów kroków w celu usunięcia niezgodności przepisów krajowych i dostosowanie ich do regulacji dyrektywy VAT.