13 lipca 2026

Przedawnienie zobowiązania podatkowego – poradnik ARPI

Przedawnienie się zobowiązania podatkowego to, najprościej ujmując, upłynięcie terminu, w jakim podatnik musi regulować konkretne zobowiązanie podatkowe. Oznacza to, że przez pewien okres od momentu zaistnienia zobowiązania podatkowego, podatnik ma obowiązek uregulować do urzędu skarbowego to zobowiązanie podatkowe, a organy podatkowe mogą weryfikować i kontrolować, czy podatnik wywiązał się z tego obowiązku.

Tym samym, po upływie określonego czasu, zarówno podatnik jest uwolniony z obowiązku uregulowania podatku, jak i organ podatkowy nie może rościć sobie prawa do jego egzekwowania (pod warunkiem, że przed terminem na przedawnienie organ podatkowy nie podjął żadnych czynności – np. kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego).

Jak powstaje zobowiązanie podatkowe?

O tym, jak powstaje zobowiązanie podatkowe, mówi art. 21 par. 1 Ordynacji podatkowej. Zobowiązanie podatkowe może powstać na dwa sposoby.

• Z mocy prawa (charakter deklaratoryjny) – zobowiązanie podatkowe powstaje w wyniku zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie zobowiązania podatkowego. Oznacza to, że w organ podatkowy nie uczestniczy w powstaniu zobowiązania podatkowego. Przykładem może być powstanie zobowiązania podatkowego w VAT – może ono powstać w wyniku odpłatnej dostawy towarów bądź odpłatnego świadczenia usług.
• Na mocy decyzji (charakter konstytutywny) – zobowiązanie podatkowe powstaje w momencie doręczenia decyzji organu podatkowego, w którym to organ podatkowy ustala, w jakiej wysokości jest to zobowiązanie podatkowe. W takiej sytuacji decyzja ma charakter konstytutywny – kreuje zobowiązanie podatkowe. Przykładem może być decyzja w podatku od nieruchomości wydawana na rzecz osoby fizycznej.

Wygaśniecie i przedawnienie zobowiązania podatkowego

W prawie podatkowym wyróżnia się efektywne i nieefektywne formy wygaśnięcia zobowiązania podatkowego. Efektywne formy to takie, w których następuje zaspokojenie ze strony urzędu skarbowego zobowiązania podatkowego. Do form efektywnego wygaśnięcia zobowiązania podatkowego może zaliczyć: zapłatę podatku, potrącenie, zaliczenie nadpłaty lub zaliczenie zwrotu podatku, przejęcie własności nieruchomości lub prawa majątkowego w postępowaniu egzekucyjnym.

Jeśli chodzi o nieefektywne formy – są to takie, w których nie dochodzi do zaspokojenia organu podatkowego. Do nieefektywnych form można zaliczyć: przedawnienie zobowiązania, zaniechanie poboru, umorzenie zaległości.

Termin na przedawnienie zobowiązania podatkowego

Przedawnienie się zobowiązania podatkowego jest więc jedną z nieefektywnych form jego wygaśnięcia. W takiej sytuacji organ podatkowy nie dość, że nie zaspokoił potrzeb fiskalnych, to również traci prawo do ich egzekwowania.

W zależności, w jakie formie powstaje zobowiązanie podatkowe (czy z mocy prawa, czy z mocy decyzji), przewidziany został odrębny termin na przedawnienie się zobowiązania.

W przypadku zobowiązania podatkowego powstającego z mocy prawa – zobowiązania podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności.

Dla przykładu: dla podatku CIT za 2020 rok deklarację roczną składa się do końca marca 2021 roku. Termin 5-letni liczy się więc od końca 2021 roku – więc zobowiązanie podatkowe przedawnia się z końcem 2026 roku. W przypadku deklaracji podatkowych w VAT nie ma rocznej deklaracji podatkowej tak jak w podatku dochodowym, termin 5-letni na przedawnienie liczymy od końca roku, w którym był termin na złożenie deklaracji i płatność podatku.

Dla deklaracji podatkowej za styczeń 2020 rok, termin na złożenie deklaracji i zapłatę podatku VAT należnego jest do 25 lutego. Termin 5-letni na przedawnienie liczymy więc od końca 2020 roku – czyli zobowiązanie podatkowe w VAT przedawni się z końcem 2025 roku.

Inaczej jest w przypadku zobowiązania podatkowego powstającego na mocy decyzji. Mowa oczywiście o „terminie przedawnienia prawa do wydania decyzji podatkowej” – czyli decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. Zgodnie z Ordynacją podatkową, uprawnienie do wydania decyzji podatkowej przedawnia się z upływem 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. W takiej sytuacji, jeśli we wskazanym terminie nie została doręczona decyzja, zobowiązanie podatkowe nie powstanie. Od tej reguły ustawodawca przewidział pewne wyjątki – termin na wydanie decyzji podatkowej zostanie wydłużony do 5 lat – w sytuacji, kiedy podatnik:

• nie złożył deklaracji podatkowej w ustawowym terminie; lub
• w złożonej deklaracji nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego.

Zawieszenie biegu terminu na przedawnienie

Zawieszenie biegu terminu na przedawnienie polega na tym, że termin na przedawnienie (3-letni lub 5-letni) zatrzymuje się na czas ustania przyczyny – która zgodnie z przepisami powoduje jego zatrzymanie (czyli np. na czas trwania postępowania o przestępstwo skarbowe).

W myśl przepisów art. 70 par 2 i par 6 Ordynacji podatkowej bieg terminu ulega zawieszeniu w następujących sytacjach.

1. Wydania decyzji odraczającej płatność podatku lub zaległości podatkowej bądź wydania decyzji o rozłożenie zapłaty podatku na raty podatku, lub zaległości podatkowej.
2. Wydania (wejścia w życie) rozporządzenia Ministra Finansów wydłużającego termin płatności podatku.
3. Wszczęcia postępowania karno-skarbowego o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe (jeśli to przestępstwo lub wykroczenie wiąże się z nieuregulowaniem zobowiązania podatkowego).
4. Zaskarżenia decyzji dotyczącej zobowiązania podatkowego do sądu administracyjnego.
5. Zawnioskowania (żądania) ustalenia stosunku prawnego lub prawa do sądu powszechnego.
6. Doręczenie postanowienia o przyjęciu zabezpieczenia lub zarządzenia zabezpieczenia (na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).
7. Doręczenie zawiadomienia o przystąpieniu do zabezpieczenia (w przypadkach określonych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji).
8. Zawnioskowania przez Szefa KAS do Rady do Spraw Unikaniu Opodatkowania na wniosek strony (podatnika) w odwołaniu od decyzji wydanej w sprawie unikania opodatkowania.

Od dnia ustania bądź zakończenia przyczyny zawieszenia biegu terminu na przedawnienie, termin będzie biegł dalej.

Przerwanie biegu terminu

Oprócz zawieszenia biegu terminu na przedawnienie zobowiązania podatkowego istnieją również dwie sytuacje, w których następuje przerwanie biegu terminu (czyli sytuacje, w których termin będzie liczony od zera).

Stosownie do art. 70 par 3-4 Ordynacji podatkowej, bieg terminu zostaje przerwany, gdy:

1. Zostanie ogłoszona upadłość podatnika. Bieg terminu przedawnienia zostaje wyzerowany i jest liczony od nowa – od dnia uprawomocnienia się postanowienia o zakończeniu lub umorzeniu postępowania upadłościowego.
2. Zostanie zastosowany środek egzekucyjny, o którym podatnik został powiadomiony. Bieg terminu przedawnienia zostaje wyzerowany i jest liczony od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.

Oznacza to tym samym, że w sytuacji, kiedy podatnik zgłosił upadłość lub organ egzekucyjny (urząd skarbowy), zastosuje wobec podatnika jeden z możliwych środków egzekucyjnych, termin na przedawnienie zostanie wyzerowany.