18 marca 2026

Środki ochronne podatnika, cz. 2: objaśnienia podatkowe

W kolejnym odcinku serii o zasadach i środkach ochronnych podatników prezentujemy informacje na temat dostępnych narzędzi dla podatników, czyli tych, z których mogą korzystać w świetle nieprecyzyjnych przepisów podatkowych. Tym razem skupimy się na instytucji objaśnień podatkowych.

Objaśnienia (wyjaśnienia) przepisów prawa podatkowe są wydawane wyłącznie przez Ministra Finansów i Gospodarki w celu zapewnienia jednolitego stosowania przepisów prawa podatkowego przez organy podatkowe i podatników – przy uwzględnieniu orzecznictwa sądów administracyjnych, orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Objaśnienia podatkowe zostały uregulowane w art. 14a Ordynacji Podatkowej.

Objaśnienia podatkowe

Objaśnienia podatkowe mają charakter doprecyzowania w jaki sposób, od strony praktycznej, stosować przepisy (nie można mylić pojęcia z interpretacją ogólną – która ma na celu doprecyzowanie właściwego znaczenia przepisów – wykładnię tych przepisów).

Objaśnienia są wydawane z urzędu i są publikowane przez Ministra Finansów w Biuletynie Informacji Publicznej. Aktualnie dostępne objaśnienia podatkowe można znaleźć tutaj.

Ważne: podatnik, który zastosuje się do treści objaśnień korzysta ze szczególnej ochrony. Nie może szkodzić podatnikowi zastosowanie się do objaśnień podatkowych przez ich zmianą, jak również nieuwzględnienie ich w rozstrzygnięciu sprawy.

W powyższym zakresie nie wszczyna się postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub w sprawie o wykroczenia skarbowe, umarza się już wszczęte postępowanie oraz nie nalicza się odsetek za zwłokę.

Przykłady objaśnień

Ponadto należy pamiętać, że objaśnienia podatkowe nie są źródłem prawa stąd też nie wiążą bezpośrednio organy podatkowe. Jednakże stanowią one szczególna ochronę dla podatników – i jak podkreśla samo Ministerstwo Finansów są one wiążące względnie i pośrednio w stosunku do organów podatkowych i sądów administracyjnych. Jest to dobrze widocznie na przykładzie objaśnień podatkowych dotyczących preferencyjnego opodatkowania IP Box (kwalifikowanych praw własności intelektualnych) wydanych w 2019 roku. Organy podatkowe często sięgają do wyżej wspomnianych objaśnień podatkowych – przykładowo Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w wydawanych przez siebie interpretacjach podatkowych w zakresie IP Box.

Do przykładów jakie zostały wydane można zaliczyć objaśnienia podatkowe:

• w zakresie IP Box;
• w zakresie stosowania klauzuli rzeczywistego właściciela (BO);
• w zakresie cen transferowych (kilka objaśnień na temat metod ustalania cen transferowych);
• w zakresie ulgi dla młodych (do 26 roku życia);
• w zakresie daniny solidarnościowej;
• w zakresie schematów podatkowych (MDR).

Podobnie jak Minister Finansów wydaje z urzędu objaśnienia podatkowe, może je również z urzędu zmienić – ma to miejsce w sytuacji, jeśli stwierdzi ich niezgodność, uwzględniając w szczególności orzecznictwo sądów administracyjnych, TK lub TSUE.